• Website over de 23 grondrechten in de Nederlandse Grondwet
 

Kabinet reageert op conclusies Staatscommissie Parlementair stelsel

Ruim een half jaar na Lage Drempels, hoge dijken van de Staatscommissie Parlementair stelsel heeft minister Ollongren gereageerd op de conclusies van het eindrapport.

Voorkeurstemmen
Het kabinet is het met de Staatscommissie Parlementair stelsel eens dat niet iedereen in Nederland zich vertegenwoordigd voelt in ons parlementaire stelsel. Het kabinet wil het kiesstelsel aanpassen met  een systeem waarbij de kiezer óf zijn stem uitbrengt op een partij - en daarmee op de hele kandidatenlijst - óf op een individuele kandidaat van die partij. De kans is daarmee groter dat een kandidaat met voorkeurstemmen gekozen zal worden. Het kabinet gaat een voorstel om de Kieswet te wijzigen de komende tijd uitwerken.

Procedure Grondwetsherziening
Net als de staatscommissie vindt het kabinet dat het systeem gehandhaafd moet worden dat een Grondwetswijziging pas tot stand komt na twee lezingen. Na de eerste lezing in Tweede en Eerste Kamer buigt de Tweede Kamer zich na de verkiezingen in de tweede lezing over het voorstel. Hierbij is een tweederde meerderheid nodig. Gevolg van deze procedure is dat vervolgens 26 leden van de Eerste Kamer een herzieningsvoorstel in tweede lezing kunnen blokkeren.
De commissie had het hier over 'een kwetsbaar punt' in de procedure. Remkes c.s. pleitten voor een behandeling in tweede lezing in de gezamenlijke vergadering van Eerste en Tweede Kamer en het kabinet is het daarmee eens.
Minister Ollongren schrijft erover in de kabinetsreactie:
Alleen de Tweede Kamer wordt ontbonden om een tweede lezing van een herzieningsvoorstel mogelijk te maken. De nieuw gekozen Tweede Kamer krijgt daarmee - anders dan de Eerste Kamer - een specifiek mandaat om de Grondwetsherziening af te ronden. Het is daarom een minder gelukkig aspect van de huidige procedure dat (een minderheid van) de indirect gekozen Eerste Kamer een grondwetswijziging kan verhinderen, zelfs als daarvoor een grote meerderheid in de nieuwe Tweede Kamer (mét een specifiek formeel direct kiezersmandaat) bestaat.

Eerste Kamer
Om de rol van de Eerste Kamer te versterken gaat het kabinet een stap verder dan de commissie. Het kabinet wil terugkeren naar de wijze van de verkiezing van de Eerste Kamer van vóór de grondwetsherziening van 1983. De leden van de Eerste Kamer worden dan voor zes jaar verkozen. Om de drie jaar treedt steeds de helft van de leden af. Met deze wijziging wil het kabinet meer recht doen aan de rol van de Eerste Kamer als 'democratisch correctiemechanisme'.

Wet Politieke Partijen
Conform de voorstellen van de commissie werkt het ministerie van Binnenlandse Zaken aan een Wet op de Politieke Partijen. Hierin komen onder andere nieuwe regels voor digitale campagnevoering en zogeheten micro-targeting. Ook gaat de nieuwe wet  voor meer transparantie zorgen over de financiering van politieke partijen.

Bindend referendum
De Staatscommissie Parlementair stelsel is vorig jaar veel in het nieuws geweest met haar pleidooi voor het correctief bindend referendum. Het voorstel vraagt volgens het kabinet om 'een nadere afweging'. Tegen de Volkskrant zei minister Ollongren op 26 juni 2019:
Wij vinden dat we moeten kijken naar vormen van directe democratie. We snappen dat daar mogelijkheden zijn om tegemoet te komen aan de wens uit de samenleving om meer invloed te kunnen uitoefenen. Maar dan moeten we heel zorgvuldig kijken hoe dat zou moeten. We gaan dit gaan uitwerken.

Het kabinet gaat ook nadenken over de oprichting van een constitutioneel hof dat een constitutionele toetsing moet gaan uitvoeren. Ook hier heeft het kabinet de nodige aarzelingen. Zo vraagt men zich af hoe je het invoeren van dit nieuwe instituut zou kunnen combineren met het werk van de Raad van State rondom wetgeving.
De gekozen formateur die Remkes c.s. graag wilden, wordt door het kabinet nu meteen al afgewezen. Anders dan de staatscommissie deed, wil het kabinet verlaging van de kiesgerechtigde leeftijd voor het actief kiesrecht van achttien jaar naar zestien niet direct afwijzen.

Kabinetsstandpunt advies Staatscommissie Parlementair stelsel

 

EERDERE BERICHTGEVING STAATSCOMMISSIE

Nieuwsarchief

Uitgelicht

 


Kraakhelder

Een dag voor de installatie van de nieuwe Tweede Kamer op 31 maart 2021 twitterde Pieter Omtzigt:
Morgen zal ik aanwezig zijn bij de installatie van de nieuwe Kamer en mijn zetel als Kamerlid innemen. Vergeet niet, ik zit er niet voor mijn eigen kiezers of voor het CDA. Artikel 50 van de Grondwet is kraakhelder. De Staten-Generaal vertegenwoordigen het gehele Nederlandse volk. Volksvertegenwoordiger is het hoogste ambt dat we kennen in dit land.
De opgaven waar we als land voor staan zijn enorm. Door COVID-19 zitten we in de grootste crisis sinds WOII, de wooncrisis. En er zijn grote problemen met macht en tegenmacht die om oplossingen vragen. Dat begint bij een parlement dat zijn controlerende functie serieus neemt.  (21.03.30)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Knipoog

 

Duidelijkheid

Het politieke proces is bij ons niet meer te doorschouwen, het is versluierd en heeft mede daardoor ernstig aan overtuigingskracht ingeboet. In het bijzonder is het voor de kiezer, die in het politieke proces een bepalende rol heeft te spelen, onzeker wat zijn stem eigenlijk betekent. Weliswaar spreekt hij zijn voorkeur uit voor een bepaalde partij en voor een politiek ideaal, maar de uitslag van de verkiezingen maakt niet duidelijk welk kabinet er zal komen en evenmin staat vast welk beleid zal worden gevoerd.

Het had vandaag in de krant kunnen staan, maar de uitspraak is al 55 jaar oud... Hij komt uit het rapport van de Commissie Duidelijkheid, in 1966 ingesteld door de toenmalige ARP, CHU en KVP. Toenmalig Kamervoorzitter Anne Vondeling (1916-1979) citeerde de uitspraak enthousiast in zijn Tweede Kamer, lam of leeuw? uit 1976. (01.10.2021)

Bekijk oude afleveringen Knipoog

NET VERSCHENEN

voermans grondwet

Wim Voermans,
Het verhaal van de Grondwet

Het veelgeprezen Verhaal van de Grondwet van hoogleraar Staatsrecht Wim Voermans is inmiddels aan zijn vierde druk toe. De auteur benadert de grondwet als een wereldwijd verschijnsel en laat zien langs welke lijnen grondwetten zich van de klassieke oudheid tot na de val van de Muur ontwikkelden. Van alle 189 grondwetten wereldwijd komt de Nederlandse Grondwet er in het boek goed van af. Voermans noemt onze constitutie ‘bleek en sober’. Of dat erg is? Wim Voermans vindt in elk geval van niet.

 

Kijk hier voor meer nieuwe publicaties