• Website over de 23 grondrechten in de Nederlandse Grondwet
 

Literatuur en links

Grondwetsartikelen

Artikel 1 Grondwet

Commissie Gelijke Behandeling, Oordelenbundel 2011
te downloaden via www.cgb.nl

Marius Duker, Legitieme straftoemeting
Een onderzoek naar de legitimiteit van de straftoemeting in het licht van het gelijkheidsbeginsel, het democratiebeginsel en het beginsel van een eerlijke procesvoering
Boom Juridische uitgevers, Den Haag, 2003, ISBN 90 5454 263 2

Artikel 4 Grondwet

Fleur de Beaufort, e.a., Tussen geschiktheid en grondrecht - De ontwikkeling van het Nederlandse kiesrecht vanaf 1795
Amsterdam University Press B.V., Amsterdam, 2018, ISBN 978 94 6298 610 7

Hansko Broeksteeg, Ronald Tinnevelt (red.), Politieke partijen als anomalie van het Nederlandse staatsrecht
Kluwer, Deventer, 2015, ISBN 978 90 1313 154 3

Frank Hendriks, Democratie onder druk - Over de uitdaging van de stemmendemocratie
Van Gennep, Amsterdam, 2012, ISBN 978 94 6164 182 3

Frank Hendriks e.a., Democratische zegen of vloek? Aantekeningen bij het referendum
University Press, Amsterdam, 2017, ISBN 978 94 6298 705 0

Jos de Jong, Democratie in de kinderschoenen; Twee referenda over de eerste Nederlandse Grondwet 1797-1798
Vantilt Uitgeverij, Nijmegen, 2018, ISBN 978 94 6004 398 7

Koen van der Krieken, Het lokale referendum in Nederland
Een verkenning van de lokale referendumpraktijk in Nederland en scenario's voor de toekomst
Tilburg University, juni 2015, downloaden van www.kennisopenbaarbestuur.nl

J. Loots, Voor het volk, van het volk
Wereldbibliotheek, juni 2004, ISBN 90 284 2027 4

David Van Reybrouck, Tegen verkiezingen
De Bezige Bij, Amsterdam, 2013, ISBN 978 90 234 7459 3

Bastiaan Rijpkema, e.a., Wat te doen met Anti democratische partijen?
De oratie van George van den Bergh uit 1936
Elsevier boeken, Amsterdam, 1914, ISBN 978 90 3525 200 4

J.R. Thorbecke, Over de hervorming van ons kiesstelsel
P.H. van den Heuvell, Leyden, 1842

Jos Verhulst & Arjen Nijeboer, Directe democratie
Feiten, argumenten en ervaringen omtrent het referendum
www.democratie.nu, Brussel 2007, ISBN 978 90 7882 001 7

Het Vrouwen-Comité voor Maatschappelijke Opvoeding en Voorlichting, Wat vrouwen weten moeten
Standpunten van de voornaamste staatkundige partijen over vrouwenkiesrecht.
H.D. Tjeenk Willink & Zoon, Haarlem, 1919

Artikel 6 Grondwet

H.A. Post, Vrijheid van godsdienst in een democratische samenleving (diss.)
's-Gravenhage, Boom, 2014, ISBN 978 90 8974 999 4

Artikel 7 Grondwet

Lodewijk Asscher, Communicatie Grondrechten
Otto Cramwinckel, Amsterdam, 2002, ISBN 90 757 2745 3

W.I.M. van Calcar, Vrijheid van meningsuiting in historisch en taalkundig perspectief
Tirade, www.tirade.nl, februari 2012, nr. 442, pag. 56-64, ISBN 90 282 1072 1

Dirk Donker Curtius, Pleitrede (-) voor den Hoogen Raad der Nederlanden ten behoeve van C.A. Thieme drukker en uitgever der Arnhemsche Courant, requirant in cassatie, uitgesproken den 12den Julij 1839
Thieme, Arnhem, 1839

Marc van Dijk, Wij zijn de politiek; Het denken van Daan Roovers
Anbo|Anthos, Amsterdam, 2019, ISBN 978 90 263 4791 7
(met name hoofdstuk 1: Mag je alles zeggen? Over de vrijheid van meningsuiting)

Everhardus Diemer, Vrijheid van Drukpers, (academisch proefschrift)
Libertas Drukkerijen, Rotterdam-Utrecht, 1937

Afshin Ellian, Gelijn Molier, Tom Zwart (red.), Mag ik dit zeggen? - Beschouwingen over de vrijheid van meningsuiting
Boom, Den Haag, 2011, ISBN 90 8974 594 1

Esther Janssen en Aernout Nieuwenhuis,
'De verhouding tussen Vrijheid van Meningsuiting en Discriminatie in het Wilders proces:
een analyse van het 'proces van de eeuw'
NJCM-Bulletin, IViR, pag. 177-207

P. Lemmens, Preadvies. Vrijheid van meningsuiting. Een grondrecht ingebed in plichten en verantwoordelijkheden.
Kluwer, Deventer, 2005, ISBN 90 13 03069 6

Rob Wijnberg, In Dubio - Vrijheid van meningsuiting als het recht om te twijfelen
Prometheus, Amsterdam, 2010, ISBN 9044 616 38 5

Artikel 9 Grondwet

de Nationale ombudsman, Demonstreren, een schurend grondrecht
Eigen uitgave, 14-3-2018, rapportnummer: 2018/015

Berend Roorda, Het recht om te demonstreren
Boom uitgevers, Den Haag, 2016, ISBN 978 94 629 0275 6

Artikel 10 Grondwet

Bert Jaap Koops e.a., Recht naar binnen kijken - een toekomstverkenning van huisrecht, lichamelijke integriteit en nieuwe opsporingstechnieken
Iter-reeks nr. 70, uitgegeven door Ejure, www.ejure.nl, 2004

Bart Custer (eindredactie), De bescherming van persoonsgegevens; acht Europese landen vergeleken
SDU Uitgevers, Den Haag, 2017, ISBN 978 90 12400862

Artikel 13 Grondwet

J.A. Hofman, Vertrouwelijke communicatie
VU / eigen beheer, proefschrift, 9-2-1995

Bert-Jaap Koops ea., Verkeersgegevens en artikel 13 Grondwet, Een technische en juridische analyse van het onderscheid tussen verkeersgegevens en inhoud van communicatie
Wolf Legal Publishers (WLP), Oisterwijk, 2014, ISBN 978 9462 400 90 0

Artikel 17 Grondwet

B.J.G. Leeuw, Grondwet en eerlijk proces. Een onderzoek naar de eventuele meerwaarde over het opnemen van het recht op een eerlijk proces in de Nederlandse Grondwet
Wolf Legal Publishers (WLP), Oisterwijk, 2013, ISBN 978 94 6240 003 0

Artikel 23 Grondwet

D.Mentink en B.P. Vermeulen, Artikel 23 Grondwet
Elsevier Overheid bv, 's-Gravenhage, 2002, ISBN 90 5749 993 2

Onderwijsraad, Artikel 23 Grondwet in maatschappelijk perspectief
Onderwijsraad, Den Haag, advies nr. 20120071/1003, 2012

T.J. van der Ploeg e.a. (red.), De vrijheid van onderwijs, de ontwikkeling van een bijzonder grondrecht
Lemma BV, Utrecht, 2000, ISBN 90 5189 816 9

Piet de Rooy, Een geschiedenis van het onderwijs in Nederland
Wereldbibliotheek, Amsterdam, 2018, ISBN 978 90 284 2728 0

 

TH. van Tijn, Schoolstrijd en partijvorming in Nederland
Meulenhoff, Amsterdam, 1967, 2e druk

Uitleg 225, L.O.-wet 1920
Weekblad van het Departement van Onderwijs en Wetenschappen
Staatsdrukkerij, 's-Gravenhage, 30 december 1970

C.E.H.J. Verhoef, Inperking vrijheid van onderwijs
De maatschappelijke noodzaak tot herziening van artikel 23 van de grondwet
Uitgeverij Aspekt, Soesterberg, 2015, ISBN 978 94 6153 595 5

Uitgelicht


Statenverkiezingen in Caribisch Nederland
In 2010 zijn Saba, Sint-Eustatius en Bonaire bijzondere gemeenten van Nederland geworden. Bij deze operatie werd vergeten om de drie bij een provincie in te delen met als gevolg dat de Nederlandse staatsburgers daar niet in de gelegenheid zouden zijn om (indirect) hun stem uit te brengen voor de Eerste Kamer.
Om het probleem op te lossen is de Kieswet aangepast en daarvoor moest in 2017 ook de Grondwet veranderd worden. Aanvankelijk was het plan om de drie betrokken eilandsraden mee te laten stemmen voor de Eerste Kamer. Daar deed zich echter de moeilijkheid voor dat net als bij de gemeenteraden ook niet-Nederlanders voor de eilandraden mogen stemmen, terwijl voor de Statenverkiezingen het Nederlanderschap een vereiste is.
Voor de drie kleine Caribische eilanden is daarom een aparte verkiezing in de Kieswet bedacht. Tegelijk met de eilandsraadverkiezingen mogen de kiesgerechtigden met een Nederlandse nationaliteit op de eilanden ook hun stem uitbrengen voor een ‘kiescollege’. Dit college heeft als enige taak mee te doen aan de Eerste Kamer-verkiezingen. Samen zijn de drie eilanden goed voor 0,11 Kamerzetel.
(gepubliceerd op 19.03.2019)

Knipoog

Een groot misverstand

Op 26 maart 2019 is filosoof Daan Roovers benoemd tot de nieuwe Denker des Vaderlands. Die dag stond ze in een interview met Trouw onder andere stil bij de vrijheid van meningsuiting die in artikel 7 van onze Grondwet vastligt.
Er bestaat volgens Daan Roovers een groot misverstand rond het begrip:
Mensen denken dat elke uitspraak of elk vooroordeel dat je uitspreekt bijzondere bescherming verdient. Dat is denk ik een groot misverstand. De vrijheid van meningsuiting is een politiek recht van burgers ten opzichte van de overheid. Niet van kinderen ten opzichte van hun ouders, of van burgers ten opzichte van elkaar. En bij die vrijheid hoort trouwens dat je bereid bent om je mening ter discussie te stellen en kritiek van anderen aan te neme. Dát is het publieke debat.
(gepubliceerd op 26.03.2019)