• Website over de 23 grondrechten in de Nederlandse Grondwet
 

Venetië Commissie pleit voor meer tegenwicht bieden aan kabinet

Op verzoek van de Tweede Kamer heeft de Venetië Commissie naar aanleiding van de toeslagenaffaire onderzoek gedaan naar de rechtsbescherming in Nederland.

De Europese Commissie voor Democratie door Recht – doorgaans kortweg de Venetië Commissie genoemd – is in 1990 door de Raad van Europa in het leven geroepen om de landen in Oost-Europa te helpen overschakelen naar een democratisch systeem. Daarnaast kunnen de aangesloten staten de commissie inschakelen voor constitutionele adviezen. De commissie bestaat uit onafhankelijke leden die vier keer per jaar in Venetië vergaderen.

In haar eindrapport The Netherlands – Opinion on the Legal Protection of Citizens staat de Venetië Commissie uitgebreid stil bij de manier waarop de kabinet in de toeslagenaffaire met de Tweede Kamer is omgegaan. Er is volgens de commissie een cultuur ontstaan van het achterhouden van informatie - vgl. de Rutte-doctrine - en het tegenwerken van Kamerleden die de parlementaire controle in hun werk voorop stellen.

Volgens de Venetië Commissie zijn er flinke hervormingen nodig in wetgeving, bestuur en rechtspraak om de Nederlandse democratie voor nieuwe toeslagenaffaires te behoeden. De commissie vindt het belangrijk dat het parlement en individuele parlementsleden beter worden toegerust om hun controlerende rol te kunnen vervullen.
De Venetië Commissie heeft verder forse kritiek op de rol van de Tweede Kamer als wetgever. Bij het maken van de wetgeving waar het toeslagenstelsel op gebaseerd is, heeft  in haar ogen de Kamer onvoldoende gelet op de redelijkheid en billijkheid van de regelgeving.

Aan het eind van het rapport stelt de Venetië Commissie vast dat Nederland in het algemeen een goed fungerende rechtsstaat is en dat Kamer en kabinet reeds lessen uit de toeslagenaffaire hebben getrokken:
The Netherlands is a well-functioning state with strong democratic institutions and safeguards for the rule of law. While the shortcomings in individual rights protection uncovered in the Childcare Allowance Case [toeslagenaffaire] are indeed serious and systemic and involve all branches of government, it appears that eventually the rule of law mechanisms in the Netherlands did work.

Met harde aanbevelingen komt de Venetië Commissie niet. Ze laat het aan Kamer en kabinet over zelf met de nodige verbeteringen te komen.
Folkert Jensma vroeg zich in NRC Handelsblad van 19 oktober 2021 af wat de Kamer zich van de op- en aanmerkingen van de Venetië Commissie moet aantrekken:
Om te beginnen dat ‘rule of law’ meer inhoudt dan alleen de plicht voor de overheid zich aan de wet te houden. Maar dat er ook garanties moeten zijn tegen ‘irrationele, onredelijke, oneerlijke of knellende gevolgen’. Het is bij uitstek aan het parlement om dat te garanderen, althans die te voorkomen. En om vervolgens rechtspraak, ombudsman en rechtshulp zo te financieren dat rechtsbescherming geen illusie is.

Nieuwsarchief

Uitgelicht

 Nu is het aan ons

Schrijver Eva Rovers signaleert dat in verschillende landen om ons heen inwoners meepraten en meebeslissen over maatschappelijke zaken als klimaat, biodiversiteit en energietransitie. Voor zo’n burgerberaad wordt een groep burgers door het lot aangewezen. Ze krijgen de opdracht samen op zoek te gaan naar oplossingen. Rovers schrijft: 'Geen debat dus, maar een dialoog, geen meningenuitwisseling, maar uitwisselingen van waarden en perspectieven'.

Rovers wil met haar ‘oproep tot echte democratie’ – de subtitel van het boek - laten zien ‘dat de kennis en ervaring van burgers onmisbaar zijn voor het te lijf gaan van de grote problemen van deze eeuw’:
Dat bewustzijn moet niet alleen tot politici doordringen, maar ook tot burgers zelf. Veel mensen zijn gaan geloven dat onze macht niet verder reikt dan het stemhokje of onze portemonnee. Maar we zijn zo veel meer dan kiezer en consument. We zijn inwoners van een dorp, een stad, van een land, een planeet.

Zie voor informatie over het boek Pas verschenen. Voor meer informatie kijk op www.bureauburgerberaad.nl.
U kunt er ook een petitie voor het organiseren van burgerberaden tekenen. (16.05.22)

 

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

NET VERSCHENEN

boekenEva van Vugt
De Staten-Generaal vertegenwoordigen
het geheele Nederlandsche volk

Docent Staatsrecht Eva van Vugt van de Universiteit Utrecht heeft onderzoek gedaan naar de veranderingen in de betekenis van art. 50 Gw tussen 1814 en 1983. Het artikel zegt: ‘De Staten-Generaal vertegenwoordigen het gehele Nederlandse volk’.
Toen deze bepaling in 1814 werd vastgesteld, had het Nederlandse volk geen kiesrecht en lag vrijwel alle macht nog bij de koning. Sindsdien is er veel veranderd, maar toch wordt art. 50 Gw in de staatsrechtelijke literatuur nog bijna altijd uitgelegd wordt, stelt Eva van Vugt vast. Brengt de onveranderd gebleven tekst ook mee dat de betekenis van deze bepaling al die tijd hetzelfde is gebleven? Van Vugt analyseert in haar boek hoe parlement en regering art. 50 Gw tussen 1814 en 1983 hebben geïnterpreteerd.

cover van vught

Kijk hier voor meer nieuwe publicaties

 

 

Knipoog

Staatsinrichting

In een interview in NRC Handelsblad van 23 december 2021 vertelde Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging dat ze informateur Mariëtte Hamer had gevraagd wanneer er nieuwe verkiezingen zouden kunnen komen.

‘Dat bepaalt ú,’ zei Hamer, ‘als Tweede Kamer.’
Toen dacht ik: O Caroline, leer nou eens wat over staatsinrichting. (11.01.22)

Bekijk oude afleveringen Knipoog