• Website over de 23 grondrechten in de Nederlandse Grondwet
 

Raad van State hekelt 'afrekencultuur'

De Raad van State vindt dat ministers de Kamer nogal eens slecht informeren en dat de Tweede Kamer vaak meer bezig lijkt met 'scoren' dan met het controleren van de macht.

Doorgaans adviseert de Raad van State over wetsvoorstellen die de regering of het parlement aan het hoogste adviesorgaan van het land voorleggen. Men kan echter ook ongevraagd advies geven zonder dat een concreet wetsvoorstel voorligt. Op 15 juni 2020 heeft de Raad van State heeft een zo'n ongevraagd advies gepubliceerd over de ministeriële verantwoordelijkheid. Met het advies wil de raad Kamerleden, kabinet en ambtenaren stimuleren om in de toekomst beter samen te werken en zo het vertrouwen van de burger in de overheid te versterken.

Uitleggen wat de overheid doet en waarom ze doet wat ze doet, is belangrijker dan ooit, stelt de Raad van State in zijn advies vast. Er worden een hele rij recente zaken aangehaald waar het informeren of juist niet-informeren van parlement en burgers centraal stond. Genoemd worden onder andere de veiligheid van de Stint, de burgerdoden bij de luchtaanval op de stad Hawija in Irak, het uitkeren van de kinderopvangtoeslag door de Belastingdienst en de vraag of de overheid voldoende voorbereid was op de coronacrisis. Was de informatie voor iedereen beschikbaar? Wie kan op dit alles worden aangesproken? Heeft de Tweede Kamer voldoende grip op de zaak?.

Deze vragen raken de kern van de ministeriële verantwoordelijkheid, constateert de Raad van State. Men pleit voor een goed samenspel tussen Kamerleden, kabinet en ambtenaren. De Kamer zou zo snel mogelijk af moeten van wat de raad een 'incidentgedreven verantwoordingscultuur' noemt.

De Raad van State eindigt zijn advies met vijf aanbevelingen:

  • Breng de informatiehuishouding van de overheid op orde, zodat ook de informatievoorziening verbeterd kan worden.
  • Maak de afspraken over contacten tussen Kamerleden en ambtenaren helder. Wees daar ontspannen over.
  • Verbeter het inhoudelijk, ambtelijk vakmanschap. Wees zuinig op de ambtenaren die het uitvoerende werk doen.
  • Wees terughoudend allerlei taken bij onafhankelijke instellingen neer te leggen, want dat beperkt de mogelijkheid van democratische controle te veel.
  • Als een minister niet wettelijk bevoegd is op een onderwerp, moeten de Kamers dat respecteren. Op deze manier voorkom je schijnvertoningen.

Ongevraagd advies Raad van State over de ministeriële verantwoordelijkheid

Nieuwsarchief

Uitgelicht

Mag je een partij verbieden?

De volksvertegenwoordiging staat in principe open voor alle leden van het volk, mits ze voldoende stemmen halen. Welke overtuigingen ze koesteren doet er niet toe. Al leggen ze wel een eed (of belofte) af op de Grondwet, dat schept toch enige verplichting, zou je zeggen. Temeer omdat daar sinds kort, afgelopen augustus, de volgende bepaling aan is toegevoegd: 'De Grondwet waarborgt de grondrechten en de democratische rechtsstaat.

Aldus Stevo Akkerman in Trouw van 18 november 2022. Er gaan steeds meer stemmen op om Forum voor Democratie te verbieden. Hebben we dat punt bereikt toen Forum-Kamerlid Guido van Meijeren bedacht dat je met een volksopstand de regering kon verdrijven. Zou Forum dezelfde weg opgaan als de Centrumpartij '86? Deze werd in 1998 door de rechter verboden onder verwijzing naar art. 8 Gw.

Stevo Akkerman aarzelt. Sinds 2018 vraagt de Tweede Kamer om een Partijwet waarin expliciet vastligt wat je als partij moet hebben gedaan om verboden te worden. Die wet afwachten of nu ingrijpen? Akkerman breekt zich er nog steeds het hoofd over breekt.
(21.11.2022)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Pas verschenen

boeken

 

 

Prof. mr. A.W. Heringa e.a.
Staatsrecht

Onlangs verscheen de veertiende druk van Staatsrecht dat in 1972 voor het eerst verscheen onder de titel Compendium van het Staatsrecht en geschreven werd door T. Koopmans. Inmiddels is dit compendium uitgegroeid tot een standaardwerk van 660 pagina’s. Auteurs Aalt Willem Heringa, Luc Verhey en Wytze van der Woude hebben hun Staatsrecht voor de nieuwe druk flink onder handen genomen en met name de structuur van het boek drastisch gewijzigd. Vanuit het staatsrecht hebben de auteurs hebben geprobeerd constitutionele kwesties te beschrijven in hun maatschappelijke context.

CoverStaatsrecht

Kijk hier voor meer nieuwe publicaties

 

 

Knipoog

Een eerste vereischte

Dirk Fock zat namens de Liberale Unie in de Tweede Kamer en was Kamervoorzitter tussen 1917 en 1920. Hij was voorzitter in een bijzondere tijd. Pieter Jelles Troelstra verklaarde op 12 november 1918 in de Tweede Kamer dat de socialisten zich verplicht voelden om de staatsmacht te grijpen.

Dirk Fock zei dat je als voorzitter van het parlement meer tot je beschikking had dan alleen het reglement van orde:
Een eerste vereischte van een voorzitter is dat hij zich nooit boos maakt en altijd zijn humeur behoudt. Een feit is dat men met een grap zelfs de woeligste Kamer tot bedaren kan brengen.

Citaat uit Gerry van der List, Boven de partijen, pag. 164 (18.11.22)

 

Bekijk oude afleveringen Knipoog