• Website over de 23 grondrechten in de Nederlandse Grondwet
 

De coronacrisis en de grondrechten (2)

Het hoogtepunt van de coronacrisis lijkt begin mei voorbij. De eerste lockdown-maatregelen verdwijnen. De noodverordening is ter discussie komen te staan.

Op 23 maart 2020 besloot het kabinet in verband met de coronacrisis tot een noodverordening die onder andere leidde tot een inperking van art. 8 en 9 Gw waarin de vrijheid van vereniging en de vrijheid van vergadering vastliggen.
Zie nieuwsbericht De coronacrisis en de grondrechten (1) van 31 maart jl.

Kritiek op noodverordening
Inmiddels is het voor iedereen duidelijk dat de crisis van maart over lijkt te gaan in een langdurige anderhalvemetersamenleving. In Trouw van 24 april 2020 constateerden staatsrechtdeskundigen Jan Brouwer en Jon Schilder dat er snel iets moet gebeuren om de problemen rond de haastig geschreven noodverordening aan te pakken. Zoals bekend geeft de verordening vergaande bevoegdheden aan de 25 burgemeesters die voorzitter zijn van hun veiligheidsregio. Dankzij de noodverordening vallen deze 'superburgemeesters' op dit moment voor een deel van hun bevoegdheden rechtstreeks onder het kabinet en kunnen daarvoor niet door hun gemeenteraden worden gecontroleerd.

Jan Brouwer had het in het Trouw-artikel over twee tegenstrijdige rechten:
Aan de ene kant moeten de voorzitters van de veiligheidsregio’s de gezondheid en het leven van de bevolking beschermen, aan de andere kant staat in de Grondwet het recht op privacy en het huisrecht beschreven.
Jon Schilder stelde dat zo’n noodverordening alle rechten mag beperken, behalve de grondrechten:
Met het binnentreden van woningen en bedrijfsgebouwen worden het fundamentele recht op privacy en het huisrecht geschonden. Mocht je willen dat dit wél mogelijk moet zijn, dan moet het parlement de wet aanpassen.
Brouwer en Schilder benadrukten in het Trouw-artikel dat de noodverordening snel moet worden vervangen door ‘echte’ wetgeving.

In de Volkskrant van 5 mei schreef minister Kajsa Ollongren over ‘schurende dilemma’s’. De opdracht om kwetsbaren te beschermen en daarom het bezoek aan verpleeghuizen pijnlijke restricties op te leggen verhoudt zich maar moeizaam met het recht op het hebben van een familieleven.
Naar verwachting zal het kabinet de komende tijd een aantal wetswijzigingen aan de Tweede Kamer voorleggen om de noodverordening te vervangen door reguliere wetgeving die tijdelijk naast de bestaande wetgeving komt te staan.
Ollongren zei er dit over in Volkskrant:
Met deze deze wetgeving wordt tijdelijk een juridische basis geboden voor een samenleving waarin hygiënenormen en het betrachten van sociale afstand van groot belang zijn.

Privacygevoeligheid corona-app’s
Het plan van minister De Jonge halverwege april om zo snel mogelijk een app te laten ontwikkelen die kan bijhouden bij wie je in de buurt geweest bent, heeft de aandacht gevestigd op de privacygevoeligheid van de te bouwen app’s. Ook kwam de privacy nadrukkelijk in beeld toen informatiereuzen als Google, Facebook en Apple aanboden data aan regeringen beschikbaar te stellen om het gedrag van hun burgers in kaart te helpen brengen.
Vooralsnog lijkt de opwinding over de nieuwe app enigszins voorbarig, omdat het tempo waarmee minister De Jonge hoopte de software te kunnen laten ontwikkelen, bij lange na niet gehaald zal worden.

 

EERDERE BERICHTGEVING OVER CORONA EN GRONDRECHTEN

Nieuwsarchief

Uitgelicht

Mag je een partij verbieden?

De volksvertegenwoordiging staat in principe open voor alle leden van het volk, mits ze voldoende stemmen halen. Welke overtuigingen ze koesteren doet er niet toe. Al leggen ze wel een eed (of belofte) af op de Grondwet, dat schept toch enige verplichting, zou je zeggen. Temeer omdat daar sinds kort, afgelopen augustus, de volgende bepaling aan is toegevoegd: 'De Grondwet waarborgt de grondrechten en de democratische rechtsstaat.

Aldus Stevo Akkerman in Trouw van 18 november 2022. Er gaan steeds meer stemmen op om Forum voor Democratie te verbieden. Hebben we dat punt bereikt toen Forum-Kamerlid Guido van Meijeren bedacht dat je met een volksopstand de regering kon verdrijven. Zou Forum dezelfde weg opgaan als de Centrumpartij '86? Deze werd in 1998 door de rechter verboden onder verwijzing naar art. 8 Gw.

Stevo Akkerman aarzelt. Sinds 2018 vraagt de Tweede Kamer om een Partijwet waarin expliciet vastligt wat je als partij moet hebben gedaan om verboden te worden. Die wet afwachten of nu ingrijpen? Akkerman breekt zich er nog steeds het hoofd over breekt.
(21.11.2022)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Pas verschenen

boeken

 

 

Prof. mr. A.W. Heringa e.a.
Staatsrecht

Onlangs verscheen de veertiende druk van Staatsrecht dat in 1972 voor het eerst verscheen onder de titel Compendium van het Staatsrecht en geschreven werd door T. Koopmans. Inmiddels is dit compendium uitgegroeid tot een standaardwerk van 660 pagina’s. Auteurs Aalt Willem Heringa, Luc Verhey en Wytze van der Woude hebben hun Staatsrecht voor de nieuwe druk flink onder handen genomen en met name de structuur van het boek drastisch gewijzigd. Vanuit het staatsrecht hebben de auteurs hebben geprobeerd constitutionele kwesties te beschrijven in hun maatschappelijke context.

CoverStaatsrecht

Kijk hier voor meer nieuwe publicaties

 

 

Knipoog

Een eerste vereischte

Dirk Fock zat namens de Liberale Unie in de Tweede Kamer en was Kamervoorzitter tussen 1917 en 1920. Hij was voorzitter in een bijzondere tijd. Pieter Jelles Troelstra verklaarde op 12 november 1918 in de Tweede Kamer dat de socialisten zich verplicht voelden om de staatsmacht te grijpen.

Dirk Fock zei dat je als voorzitter van het parlement meer tot je beschikking had dan alleen het reglement van orde:
Een eerste vereischte van een voorzitter is dat hij zich nooit boos maakt en altijd zijn humeur behoudt. Een feit is dat men met een grap zelfs de woeligste Kamer tot bedaren kan brengen.

Citaat uit Gerry van der List, Boven de partijen, pag. 164 (18.11.22)

 

Bekijk oude afleveringen Knipoog